Interview Body & Mind

De stille kracht van de retraite

Weg met die ballast

"Een retraite is geschikt voor iedereen die de confrontatie met zichzelf wil aangaan," vertelt Yvonne Oosterholt. "En daar kunnen verschillende persoonlijke redenen aan ten grondslag liggen: de een heeft bijvoorbeeld regelmatig last van hoofdpijn, en een ander wil weten waarom zijn of haar relaties altijd vastlopen." Oosterholt, die zichzelf Surya (= zon) noemt, organiseert en leidt al ruim dertien jaar retraiteweken en -weekenden. De laatste tijd merkt ze dat de vraag steeds groter wordt. "Vooral van eind twintigers en dertigers met een drukke baan, die op een gegeven moment willen weten waar ze mee bezig zijn. Die innerlijke drang is eigenlijk de enige 'basisvoorwaarde'. En een goed gevoel naar degene die de retraite organiseert, want het is belangrijk dat er een vertrouwde sfeer ontstaat. "

Surya hangt geen voorgeschreven leer of filosofie aan. "Ik ben niet geraakt door een guru of een bepaalde religie. Ik baseer me op 'satsang', ofwel: de directe weg. Het betekent letterlijk 'bijeenkomst in waarheid' en is een manier om je de weg te wijzen naar datgene wat je niet goed in jezelf kunt onderscheiden. Tijdens zo'n satsang gaan we eerst mediteren, en vervolgens praten we over de vragen die tijdens de stilte bij iedereen naar boven zijn gekomen. Veel mensen denken dat ze verdrietig zijn vanwege een bepaalde gebeurtenis, maar vaak gaat er een heel andere reden schuil achter dat verdriet, iets wat ze al heel lang met zich meedragen en hebben weggestopt. De satsangs nemen je dieper mee en brengen je uiteindelijk bij dat wat je al die tijd dwars zat. Het prettige is dat dit vaak gepaard gaat met een flinke dosis humor. Meestal moeten mensen achteraf heel erg lachen: is dit nu waar ik al die tijd mee heb gezeten? Het eens zo zware probleem blijkt helemaal niet zo moeilijk meer te zijn."

Het is goed om af en toe uit je eigen omgeving gehaald te worden en de dagelijkse routine te doorbreken, denkt Surya. "Daardoor word je uit je hoofd gehaald en bij je gevoel gebracht. Dat gevoel overstijgt het denken: door een retraite realiseer je je dat het gaat om het leven in het hier en nu en dat je met al die ballast die je al zo lang met je meedraagt eigenlijk niets kunt en beter los kunt laten. In zo'n week wordt iedereen daardoor lichter. Soms ook letterlijk trouwens, want mijn partner kookt tijdens die dagen en dat doet hij heel gezond en verantwoord."

Nergens aan denken

'Als we mochten praten, dan zouden we een eind weg bazelen over hoe drastisch de temperatuur gisterenavond daalde, blablabla. In plaats daarvan hebben we de mogelijkheid om met elkaar niet de stilte te vullen, maar te voelen,' schrijft Oprah Winfrey in het dagboek dat ze voor haar magazine O bijhoudt over de driedaagse retreat op haar farm. Maar het valt haar zwaar om tijdens het eten geen woord te kunnen wisselen met haar tafelgenoten, en het voelt vreemd. "Tijdens een retraite word je niet gestimuleerd om je met allerlei onbenulligheden bezig te houden. We kletsen de ruimte vaak vol met dingen die er niet toe doen," legt Surya de verplichte stilte uit. "Ik zelf hanteer geen vaste tijdstippen waarop iedereen stil moet zijn, dat vind ik te opgelegd. Maar tijdens de meditatie 's ochtends heerst er stilte, en je merkt dat als mensen na een paar dagen stiller van binnen worden, dit ook naar buiten toe werkt. Ze denken minder en zijn ineens met heel andere dingen bezig. Tijdens een boswandeling is het toch heerlijk om te beseffen wat er in je lichaam gebeurt, en dat je je voeten op de aarde voelt."

Surya's retraiteprogramma laat veel ruimte over voor de deelnemers zelf. En bovendien moet er niets. Surya: "Mensen moeten in het 'gewone' leven al zo veel. Maar iedereen doet altijd mee aan de meditatie- en satsangbijeenkomsten. Dat ervaart men toch als heel lekker. Het geeft een heel rustig en wakker gevoel; je hoofd raakt steeds leger en je gaat steeds minder denken. Verder wordt er veel gewandeld, maar ook gerust. Vooral de eerste dagen slapen mensen veel; ik merk dat ze meestal echt doodop zijn door hun werk."

Toen Moniek (31) voor het eerst meeging met een retraite samen met haar toenmalige vriend deed ze dat in eerste instantie om haar relatie te behouden. "Ik wilde dat mijn vriend zou veranderen, maar ik kwam er al snel achter dat ik daar helemaal niet voor mijn vriend en mijn relatie zat, maar puur voor mezelf. Ik kwam mezelf tijdens de retraite tegen; wat wil ik eigenlijk echt? "Het idee van een retraite sprak me sowieso aan. Ik had namelijk al Reiki I en II en satsangs gevolgd bij Surya. Ik heb een behoorlijk drukke baan als personeelsconsulent, en ben de hele dag met anderen in de weer. Tijdens de retraite hoef je zelf nergens aan te denken, alleen te voelen. Ook het feit dat alles, de meditaties, de satsangs en de maaltijden, op vaste tijden plaatsvindt is heel prettig. Daar hoef je zelfs niet over na te denken.

Vorig jaar zomer ging Moniek voor de tweede keer een week in retraite. "Ik ben erachter gekomen dat elke retraite op zichzelf staat, elke keer kom je weer andere dingen bij jezelf tegen. Toen ging ik echt voor mezelf. Mijn relatie was al een tijdje voorbij. Die tweede retraite vond ik veel zwaarder dan de eerste keer, de eerste dagen stond ik een paar keer op het punt weg te gaan. Ik merkte dat ik heel erg rusteloos en gejaagd was. Ik besefte toen dat ik thuis voor mezelf aan het weglopen was. Als ik 's avonds thuis kwam na mijn werk ging ik vaak direct de deur weer uit, op bezoek bij vriendinnen. Door de meditaties en de satsangs kwam ik dichter bij mijn gevoel: ik vertelde ineens hoe ik me voelde en wat ik tot dan toe aan het doen was."

Sta af en toe even stil

Maar hoe verder na een retraite, als je weer volop in het leven staat? Je levensritme weer bepaald wordt door werk, vrienden en verplichtingen. Moniek: "Het is prettig als je na thuiskomst niet direct naar je werk moet, maar nog even vakantie hebt. Ik wilde de eerste week na de retraite het liefst terug. Ik was zo intensief met mezelf bezig geweest, de eerste ochtend thuis zat ik om acht uur klaar voor meditatie. En ook de band met de andere deelnemers was heel hecht, ik had heimwee naar de groep. Het effect van een retraite blijft nog lang nawerken. Ik wil nu graag de rust en stilte van de retraite ook in mijn dagelijkse leven ervaren. Zelf ben ik pas geleden reiki-master geworden en voor mij is dit een manier om steeds dichter bij mijn gevoel te komen.

Ook Oprah is wijzer geworden van haar driedaagse retreat en van plan die wijsheid niet meer te verliezen: 'We zijn zo gefocust op de toekomst en het verwezenlijken van ons volgende levensdoel, dat we niet meer kunnen stilstaan en alleen maar even 'zijn'. En daarom is het belangrijk dat we onszelf af en toe even afsluiten; haal de stekker van de telefoon eruit, laat de e-mails links liggen en stuur de kinderen uit logeren. Want onze echte kracht komt vanuit de wetenschap wie we zijn en waarom we er zijn. En daar komen we alleen achter als we in onszelf kijken, in stilte.'